Spreekwoorde(Proverbs) in Afrikaans: 50 Proverbs with Meanings and Examples

Haastige spoed is selde goed.

Word for word: Hasty speed is seldom good.

Meaning: If you rush, you usually make mistakes. English: “More haste, less speed.”

Example: Thandi het haar toets in tien minute klaargemaak en ’n hele bladsy oorgeslaan. Haastige spoed is selde goed!

Rome is nie in een dag gebou nie.

Meaning: Big things take time and effort. English: “Rome wasn’t built in a day.”

Example: Jy sal nie in een week fiks word nie, Pieter. Rome is nie in een dag gebou nie.

Agteros kom ook in die kraal.

Word for word: The back ox also reaches the kraal.

Meaning: Even if you’re slow or last, you’ll still reach your goal. English: “Slow and steady wins the race.”

Example: Ek het my mondeling heel laaste gedoen, maar ek het 80% gekry. Agteros kom ook in die kraal.

Kom tyd, kom raad.

Word for word: Come time, come advice.

Meaning: Don’t panic: a solution will turn up when the time comes. English: “We’ll cross that bridge when we come to it.”

Example: Ons weet nog nie hoe ons die skoolreis gaan betaal nie, maar Ma sê: kom tyd, kom raad.

Na reën kom sonskyn.

Word for word: After rain comes sunshine.

Meaning: Hard times don’t last; better times follow. English: “Every cloud has a silver lining.”

Example: Ons span het vyf wedstryde verloor en toe die beker gewen. Na reën kom sonskyn.

Wie laaste lag, lag die lekkerste.

Meaning: The person who wins in the end has the most reason to be happy, so don’t gloat too early. English: “He who laughs last laughs best.”

Example: Die ander het vir Sam gespot oor sy ou fiets, maar hy het die resies gewen. Wie laaste lag, lag die lekkerste.

Beter laat as nooit.

Meaning: It’s better to do something late than not at all. English: “Better late than never.”

Example: Jou verjaarsdagkaartjie kom twee dae laat, maar beter laat as nooit!

Moenie die dag voor die aand prys nie.

Word for word: Don’t praise the day before the evening.

Meaning: Don’t celebrate before something is really finished. English: “Don’t count your chickens before they hatch.”

Example: Ons lei met 2–0 by rustyd, maar moenie die dag voor die aand prys nie.

Die aanhouer wen.

Word for word: The one who keeps going wins.

Meaning: If you keep trying, you will succeed in the end. English: “If at first you don’t succeed, try, try again.”

Example: Lindiwe het vier keer vir die eerste span probeer en is uiteindelik gekies. Die aanhouer wen.

Oefening baar kuns.

Word for word: Practice gives birth to art.

Meaning: The more you practise, the better you get. English: “Practice makes perfect.”

Example: Speel elke dag tien minute kitaar. Oefening baar kuns.

Smee die yster terwyl dit warm is.

Meaning: Use a chance while you have it. English: “Strike while the iron is hot.”

Example: Die winkel soek vandag nog werkers vir die vakansie. Smee die yster terwyl dit warm is en gaan vra!

Die oggendstond het goud in die mond.

Word for word: The early morning has gold in its mouth.

Meaning: People who start early get the most done. English: “The early bird catches the worm.”

Example: Ek leer altyd ’n uur voor skool, want die oggendstond het goud in die mond.

Waar ’n wil is, is ’n weg.

Meaning: If you really want something, you’ll find a way to do it. English: “Where there’s a will, there’s a way.”

Example: Hy het nie ’n rekenaar nie, maar hy tik sy opstel in die biblioteek. Waar ’n wil is, is ’n weg.

’n Boer maak ’n plan.

Word for word: A farmer makes a plan.

Meaning: When something goes wrong, you find a clever way around it with what you have. A very South African saying.

Example: Die krag was af, so ons het water vir koffie op die braaivleisvuur gekook. ’n Boer maak ’n plan!

Vele hande maak ligte werk.

Meaning: When everyone helps, a job is quick and easy. English: “Many hands make light work.”

Example: As almal help, is die klaskamer in vyf minute skoon. Vele hande maak ligte werk.

Elke begin is moeilik.

Meaning: Starting something new is always the hardest part. English: “All beginnings are hard.”

Example: Jou eerste week by ’n nuwe skool voel baie lank, maar elke begin is moeilik.

Wie nie waag nie, wen nie.

Word for word: Who doesn’t dare, doesn’t win.

Meaning: You have to take a chance to get something good. English: “Nothing ventured, nothing gained.”

Example: Skryf in vir die redenaarskompetisie! Wie nie waag nie, wen nie.

Bloed is dikker as water.

Meaning: Family comes first; family ties are stronger than other ties. English: “Blood is thicker than water.”

Example: My broer en ek baklei baie, maar toe iemand hom boelie, het ek hom dadelik bygestaan. Bloed is dikker as water.

Die appel val nie ver van die boom nie.

Meaning: Children are often like their parents. English: “The apple doesn’t fall far from the tree.”

Example: Lerato sing net so mooi soos haar ma. Die appel val nie ver van die boom nie.

Soort soek soort.

Word for word: Kind looks for kind.

Meaning: People who are alike like to be together. English: “Birds of a feather flock together.”

Example: Al die skaakspelers sit elke pouse saam by die snoepie. Soort soek soort.

Kort rekeninge maak lang vriende.

Word for word: Short accounts make long friends.

Meaning: Pay back what you owe quickly, and your friendships will last.

Example: Ek betaal Zanele vandag die R20 terug. Kort rekeninge maak lang vriende.

Buig die boompie terwyl hy jonk is.

Word for word: Bend the little tree while it is young.

Meaning: Teach children good habits while they are still young.

Example: Ouma laat die kleintjies elke aand hul speelgoed opruim. Buig die boompie terwyl hy jonk is.

Oos, wes, tuis bes.

Meaning: Your own home is the best place to be. English: “East or west, home is best.”

Example: Ná twee weke se kamp was ek bly om weer in my eie bed te slaap. Oos, wes, tuis bes!

Elke huisie het sy kruisie.

Word for word: Every little house has its little cross.

Meaning: Every family has its own problems, even if you can’t see them.

Example: Hul huis en motors lyk perfek, maar elke huisie het sy kruisie.

Gedeelde smart is halwe smart.

Word for word: Shared sorrow is half sorrow.

Meaning: Talking about your problems with someone makes them easier to carry. English: “A problem shared is a problem halved.”

Example: Praat met jou beste maat oor wat jou pla. Gedeelde smart is halwe smart.

Uit die oog, uit die hart.

Word for word: Out of the eye, out of the heart.

Meaning: When people are far away, you forget about them. English: “Out of sight, out of mind.”

Example: Sedert Jaco Kaapstad toe getrek het, bel hy nooit meer nie. Uit die oog, uit die hart.

Eerlikheid duur die langste.

Word for word: Honesty lasts the longest.

Meaning: Telling the truth is always the best choice in the long run. English: “Honesty is the best policy.”

Example: Sê maar vir die juffrou jy het jou huiswerk vergeet. Eerlikheid duur die langste.

Leuens het kort bene.

Word for word: Lies have short legs.

Meaning: Lies don’t get far; people find out the truth quickly.

Example: Kyle het gesê hy was siek, maar sy foto’s by die see was op Instagram. Leuens het kort bene.

Al is die leuen nog so snel, die waarheid agterhaal hom wel.

Word for word: However fast the lie is, the truth will catch up with it.

Meaning: The truth always comes out in the end. English: “Truth will out.”

Example: Die bestuurder het jare lank geld gesteel voordat hy betrap is. Al is die leuen nog so snel, die waarheid agterhaal hom wel.

Wie ’n put vir ’n ander grawe, val self daarin.

Word for word: Whoever digs a pit for someone else falls into it himself.

Meaning: If you try to harm others, it comes back to hurt you. English: “What goes around comes around.”

Example: Naledi het ’n gerug oor haar maat versprei, en nou wil niemand met haar praat nie. Wie ’n put vir ’n ander grawe, val self daarin.

Wie kaatsbal speel, moet die bal verwag.

Word for word: Whoever plays catch must expect the ball.

Meaning: If you tease or attack others, expect them to do it back to you. English: “If you can dish it out, you have to take it.”

Example: Jy terg almal heeldag, so moenie kla as hulle jou terug terg nie. Wie kaatsbal speel, moet die bal verwag.

Hoogmoed kom voor die val.

Meaning: People who are too proud or arrogant often fail. English: “Pride comes before a fall.”

Example: Hy het gespog dat hy nie hoef te leer nie, en toe druip hy. Hoogmoed kom voor die val.

Elkeen dink sy uil is ’n valk.

Word for word: Everyone thinks his owl is a falcon.

Meaning: People think their own things, ideas or children are better than they really are.

Example: Elke ma by die konsert dink haar kind sing die beste. Elkeen dink sy uil is ’n valk.

Spreke is silwer, swye is goud.

Meaning: Sometimes it’s wiser to keep quiet than to talk. English: “Speech is silver, silence is golden.”

Example: Toe die skoolhoof kwaad was, het ek eerder stilgebly. Spreke is silwer, swye is goud.

Skoenmaker, hou jou by jou lees.

Word for word: Shoemaker, stick to your last.

Meaning: Stick to what you know and don’t meddle in things you know nothing about. English: “Cobbler, stick to your last.”

Example: Die rugbyafrigter het die koor probeer afrig, en dit was ’n ramp. Skoenmaker, hou jou by jou lees.

Tyd is geld.

Meaning: Don’t waste time, because time is valuable. English: “Time is money.”

Example: Kom ons begin dadelik met die projek. Tyd is geld!

Wie die kleine nie eer nie, is die grote nie werd nie.

Word for word: Whoever doesn’t honour the small is not worth the big.

Meaning: If you don’t respect small amounts, you don’t deserve big ones. English: “Look after the pennies and the pounds will look after themselves.”

Example: Ek spaar elke R5-muntstuk wat ek kry. Wie die kleine nie eer nie, is die grote nie werd nie.

Goedkoop is duurkoop.

Word for word: Cheap buying is expensive buying.

Meaning: Cheap things break quickly, so in the end they cost you more. English: “Buy cheap, buy twice.”

Example: My goedkoop oorfone het ná ’n week gebreek. Goedkoop is duurkoop.

Moenie ’n gegewe perd in die bek kyk nie.

Word for word: Don’t look a given horse in the mouth.

Meaning: Don’t complain about or criticise a gift. English: “Don’t look a gift horse in the mouth.”

Example: Ouma het vir my ’n trui gebrei. Die kleur is nie my gunsteling nie, maar moenie ’n gegewe perd in die bek kyk nie.

Beter ’n halwe eier as ’n leë dop.

Word for word: Better half an egg than an empty shell.

Meaning: Something is better than nothing. English: “Half a loaf is better than none.”

Example: Ek het net R50 vir al my werk gekry, maar beter ’n halwe eier as ’n leë dop.

’n Voël in die hand is beter as tien in die lug.

Word for word: A bird in the hand is better than ten in the air.

Meaning: Something sure that you have now is worth more than a bigger thing you might get later. English: “A bird in the hand is worth two in the bush.”

Example: Neem die vakansiewerk wat jy nou aangebied is. ’n Voël in die hand is beter as tien in die lug.

Die een se dood is die ander se brood.

Word for word: The one’s death is the other’s bread.

Meaning: One person’s bad luck is often another person’s gain. English: “One man’s loss is another man’s gain.”

Example: Die kafee langs ons het gesluit, en nou is ons winkel elke dag vol. Die een se dood is die ander se brood.

Alles wat blink, is nie goud nie.

Meaning: Something that looks good isn’t always good or valuable. English: “All that glitters is not gold.”

Example: Die foon lyk duur, maar dit is ’n namaaksel. Alles wat blink, is nie goud nie.

Al dra ’n aap ’n goue ring, hy is en bly ’n lelike ding.

Word for word: Even if a monkey wears a gold ring, he is and stays an ugly thing.

Meaning: Expensive things don’t change what a person is really like. English: “Fine feathers don’t make fine birds.”

Example: Hy ry nou ’n duur motor, maar hy is nog net so onbeskof. Al dra ’n aap ’n goue ring, hy is en bly ’n lelike ding.

Stille waters, diepe grond.

Word for word: Still waters, deep ground.

Meaning: Quiet people often have more going on inside than you think. English: “Still waters run deep.”

Example: Ayanda sê min in die klas, maar haar gedigte is briljant. Stille waters, diepe grond.

Blaffende honde byt nie.

Word for word: Barking dogs don’t bite.

Meaning: People who make loud threats seldom do anything. English: “His bark is worse than his bite.”

Example: Die buurman skree elke keer oor ons bal, maar hy doen nooit iets nie. Blaffende honde byt nie.

Een swaeltjie maak nog nie ’n somer nie.

Word for word: One swallow doesn’t make a summer yet.

Meaning: One good sign doesn’t mean everything is fine. English: “One swallow does not make a summer.”

Example: Jy het een goeie punt vir wiskunde gekry, maar een swaeltjie maak nog nie ’n somer nie. Hou aan werk.

Voorkom is beter as genees.

Meaning: It’s better to stop a problem before it starts than to fix it afterwards. English: “Prevention is better than cure.”

Example: Smeer sonroom aan voordat jy gaan swem. Voorkom is beter as genees.

Berou kom altyd te laat.

Word for word: Regret always comes too late.

Meaning: You only feel sorry after the damage is done, so think first. English: “It’s no use crying over spilt milk.”

Example: Ek wens ek het vir die toets geleer, maar berou kom altyd te laat.

Wie nie hoor nie, moet voel.

Word for word: Whoever won’t hear must feel.

Meaning: If you ignore warnings, you’ll learn the hard way.

Example: Ma het gesê die stoof is warm, maar Tom het tog daaraan gevat. Wie nie hoor nie, moet voel.