Skip to content
afrikaansnotas

Vocabulary

Idiome(Idioms) in Afrikaans: 50 Idioms with Meanings and Examples

Updated · 2 min read

Kom ons kraak dit.

An idiom (idioom, plural idiome) is a fixed expression whose meaning is different from its separate words. If someone says hy sit in die sop, he isn’t sitting in a bowl of soup. He’s in trouble.

Examiners love idioms because they show whether you really know Afrikaans or just translate it. They often turn up in language questions, and one well-placed idiom makes an essay or a speech sound natural. Here are 50 that FAL learners meet all the time.

How to learn idioms

Picture the image

Most idioms paint a funny picture. Imagine it, then link it to the meaning. Die kat uit die boom kyk (watch the cat from the tree): you wait and see what happens before you act.

Learn the whole expression

An idiom is fixed. You can change the verb’s tense and the pronoun, but not the other words. It’s die spyker op die kop slaan, never tref or druk. Learn the verb and the little words (in, op, uit, by) with it.

Make it yours

Write your own sentence about your own life for each idiom. A sentence about your sister, your team or your maths test sticks far better than one from a list.

Wenk!

Learn five idioms a day in themes (like the groups below), and test yourself by covering the meaning. In an essay, one or two idioms used correctly beat five forced ones.

50 Afrikaans idioms

People and character (mense en karakter)

nat agter die ore wees

Word for word: wet behind the ears

Meaning: Young and inexperienced.

Example: Die nuwe kaptein is nog nat agter die ore, maar hy leer vinnig.

hare op die tande hê

Word for word: have hair on your teeth

Meaning: Be assertive and not afraid to speak your mind.

Example: Moenie met my ouma stry nie; sy het hare op die tande.

’n wolf in skaapsklere

Word for word: a wolf in sheep’s clothing

Meaning: Someone who seems kind or harmless but means harm.

Example: Hy lyk so vriendelik, maar hy is ’n wolf in skaapsklere.

dik vriende wees

Word for word: be thick friends

Meaning: Be very close friends.

Example: Lerato en ek is al sedert graad 1 dik vriende.

koue voete kry

Word for word: get cold feet

Meaning: Lose your nerve just before you have to do something.

Example: Ek wou haar na die matriekafskeid toe nooi, maar ek het koue voete gekry.

jou man staan

Word for word: stand your man

Meaning: Hold your own; cope well against strong opposition.

Example: Ons span is klein, maar ons het ons man teen die kampioene gestaan.

wit voetjie (by iemand) soek

Word for word: look for a white little foot (with someone)

Meaning: Try to get into someone’s good books.

Example: My boetie was die skottelgoed net omdat hy wit voetjie by Ma soek.

’n lang gesig trek

Word for word: pull a long face

Meaning: Look disappointed or unhappy.

Example: Toe die juffrou sê die uitstappie is afgelas, het almal ’n lang gesig getrek.

Work and effort (werk en moeite)

die hand aan die ploeg slaan

Word for word: put your hand to the plough

Meaning: Start working hard on a task.

Example: Eksamens begin oor twee weke, so ek moet nou die hand aan die ploeg slaan.

jou skouer aan die wiel sit

Word for word: put your shoulder to the wheel

Meaning: Make a real effort and work hard.

Example: As almal hul skouer aan die wiel sit, is die saal binne ’n uur versier.

bontstaan

Word for word: stand colourfully

Meaning: Work very hard and rush around to get something done.

Example: Ek moes gister bontstaan om my projek betyds klaar te kry.

die bul by die horings pak

Word for word: grab the bull by the horns

Meaning: Tackle a difficult problem head-on.

Example: Ek het die bul by die horings gepak en die onderwyser gevra om die werk weer te verduidelik.

die mas opkom

Word for word: climb up the mast

Meaning: Meet the standard; manage to cope.

Example: Die toets was moeilik, maar ek het die mas opgekom.

iets uit die mou skud

Word for word: shake something out of your sleeve

Meaning: Do something easily, without preparation.

Example: Sy het daardie toespraak net so uit die mou geskud.

’n gat in die dag slaap

Word for word: sleep a hole in the day

Meaning: Sleep very late.

Example: Saterdae slaap my broer altyd ’n gat in die dag.

iets op die lange baan skuif

Word for word: push something onto the long track

Meaning: Keep putting something off.

Example: Moenie jou opstel op die lange baan skuif nie; begin vandag.

alle hens aan dek

Word for word: all hands on deck

Meaning: Everyone must help.

Example: Die gaste kom om sewe, so dit is alle hens aan dek!

Trouble and problems (moeilikheid)

in die sop sit

Word for word: sit in the soup

Meaning: Be in trouble.

Example: As Pa sien ek het sy fiets geleen, sit ek in die sop.

in die pekel sit

Word for word: sit in the pickle brine

Meaning: Be in trouble or a difficult situation.

Example: Ek het my huiswerk vergeet en nou sit ek lelik in die pekel.

in die knyp sit

Word for word: sit in the pinch

Meaning: Be in a tight spot, often short of time or money.

Example: Ek sit in die knyp, want my taak is môre in en my rekenaar is stukkend.

tussen hamer en aambeeld

Word for word: between hammer and anvil

Meaning: Stuck between two bad options.

Example: My twee beste vriende baklei, en ek is tussen hamer en aambeeld.

met die hande in die hare sit

Word for word: sit with your hands in your hair

Meaning: Be at your wits’ end; not know what to do.

Example: Ek sit met die hande in die hare oor hierdie wiskundesom.

op heterdaad betrap

Meaning: Caught red-handed, in the act.

Example: My sussie is op heterdaad betrap met haar hand in die koekblik.

iemand in die steek laat

Word for word: leave someone in the stitch

Meaning: Let someone down when they need you.

Example: Ek het op jou staatgemaak en jy het my in die steek gelaat.

deur die mat val

Word for word: fall through the mat

Meaning: Fail or let people down when it counts.

Example: Ons doelwagter het in die eindstryd deur die mat geval.

die bobbejaan agter die bult gaan haal

Word for word: go and fetch the baboon behind the hill

Meaning: Worry about problems before they happen.

Example: Die uitslae is nog nie uit nie, so moenie die bobbejaan agter die bult gaan haal nie.

’n storm in ’n glas water

Word for word: a storm in a glass of water

Meaning: A big fuss about something unimportant.

Example: Die rusie oor wie voor sit, was net ’n storm in ’n glas water.

Money (geld)

geld soos bossies hê

Word for word: have money like bushes

Meaning: Be very rich.

Example: Sy ouers het geld soos bossies; hulle het drie motors.

elke sent twee keer omdraai

Word for word: turn every cent over twice

Meaning: Be very careful with money.

Example: Ek spaar vir ’n nuwe foon, so ek draai elke sent twee keer om.

botter by die vis

Word for word: butter with the fish

Meaning: Pay on the spot, in cash.

Example: By die kafee is dit botter by die vis; hulle gee nie krediet nie.

diep in die sak tas

Word for word: reach deep into your pocket

Meaning: Pay a lot of money.

Example: Ons moes diep in die sak tas vir die konsertkaartjies.

van die hand in die tand lewe

Word for word: live from the hand into the tooth

Meaning: Spend everything you earn on basic needs, with nothing left over.

Example: Met ’n klein salaris lewe baie mense van die hand in die tand.

’n kat in die sak koop

Word for word: buy a cat in the bag

Meaning: Buy something without checking it first, and get cheated.

Example: Die tweedehandse foon het stukkend aangekom. Ek het ’n kat in die sak gekoop.

Talking (praat)

met die deur in die huis val

Word for word: fall into the house with the door

Meaning: Get straight to the point, very bluntly.

Example: Om met die deur in die huis te val: ek wil nie meer in die koor sing nie.

van die os op die esel spring

Word for word: jump from the ox onto the donkey

Meaning: Jump from one topic to another without a link.

Example: Jou paragraaf spring van die os op die esel; hou by een onderwerp.

iemand ’n gat in die kop praat

Word for word: talk a hole into someone’s head

Meaning: Persuade someone to do something.

Example: My vriende het my ’n gat in die kop gepraat om saam te gaan kamp.

iemand na die mond praat

Word for word: talk to someone’s mouth

Meaning: Say only what someone wants to hear.

Example: Hy praat altyd die onderwysers na die mond.

jou mond verbypraat

Word for word: talk past your mouth

Meaning: Let a secret slip; say something you shouldn’t.

Example: Ek het my mond verbygepraat en die verrassingspartytjie verklap.

iets aan die groot klok hang

Word for word: hang something on the big bell

Meaning: Tell everyone something that should stay private.

Example: Ek vertel jou dit in vertroue, so moet dit asseblief nie aan die groot klok hang nie.

oor die tong gaan

Word for word: go over the tongue

Meaning: Be gossiped about.

Example: Sedert die partytjie gaan sy oor die tong by die skool.

die spyker op die kop slaan

Word for word: hit the nail on the head

Meaning: Say exactly the right thing.

Example: Jy het die spyker op die kop geslaan: die probleem is dat ons nie oefen nie.

Body parts (liggaamsdele)

’n oog in die seil hou

Word for word: keep an eye on the sail

Meaning: Keep watch over someone or something.

Example: Hou asseblief ’n oog in die seil oor my tas terwyl ek gaan koeldrank koop.

onder vier oë

Word for word: under four eyes

Meaning: In private, just the two of you.

Example: Die hoof wil onder vier oë met my praat.

iemand se kop was

Word for word: wash someone’s head

Meaning: Scold someone; tell them off.

Example: Ma het my kop gewas omdat ek so laat by die huis gekom het.

met lang tande eet

Word for word: eat with long teeth

Meaning: Eat slowly and unwillingly because you don’t like the food.

Example: Ek eet altyd met lang tande as daar kool op my bord is.

’n vinger in die pap hê

Word for word: have a finger in the porridge

Meaning: Have a say or be involved in something.

Example: Die leerderraad het ’n vinger in die pap oor die nuwe skooldrag.

op jou neus kyk

Word for word: look at your nose

Meaning: Be left disappointed and feeling foolish.

Example: Almal het kaartjies gekry, en ek het op my neus gekyk.

Animals (diere)

die kat uit die boom kyk

Word for word: watch the cat from the tree

Meaning: Wait to see how things turn out before you act.

Example: Ek gaan eers die kat uit die boom kyk voor ek vir die rol inskryf.

die hasepad kies

Word for word: choose the hare’s path

Meaning: Run away.

Example: Toe die hond begin blaf, het ons die hasepad gekies.

met die stert tussen die bene

Word for word: with the tail between the legs

Meaning: Ashamed and humiliated after a defeat.

Example: Na die 40–0-nederlaag het ons met die stert tussen die bene huis toe gegaan.

Common mistakes

Wrong: Ek gaan eers die bobbejaan uit die boom kyk.

Right: Ek gaan eers die kat uit die boom kyk.

Don’t mix up two idioms. The baboon is fetched from behind the hill (bobbejaan agter die bult); the cat is watched in the tree.

Wrong: Dit reën katte en honde.

Right: Dit reën ou vrouens met knopkieries.

English idioms don’t work word for word in Afrikaans. Afrikaans has its own picture for heavy rain.

Wrong: Hulle lewe van hand tot mond.

Right: Hulle lewe van die hand in die tand.

Another English translation trap: the Afrikaans idiom is about the hand and the tooth, not the mouth.

Wrong: Jy het die spyker op die kop getref.

Right: Jy het die spyker op die kop geslaan.

Idioms are fixed. Swap one word and it’s no longer the idiom, so learn the exact verb.

Practice

Complete the idiom with the missing word, or give its meaning in English.

  1. Hy skuif sy huiswerk altyd op die lange …….
    Show answerHide answer

    baan

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  2. Ek het die geheim verklap; ek het my …… verbygepraat.
    Show answerHide answer

    mond

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  3. Toe die alarm afgaan, het die diewe die …… gekies.
    Show answerHide answer

    hasepad

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  4. Sy het die bul by die …… gepak en die probleem dadelik opgelos.
    Show answerHide answer

    horings

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  5. Moenie die bobbejaan agter die …… gaan haal nie.
    Show answerHide answer

    bult

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  6. Ek haat pampoen, so ek eet met lang …….
    Show answerHide answer

    tande

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  7. What does nat agter die ore wees mean?
    Show answerHide answer

    Young and inexperienced.

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  8. What does botter by die vis mean?
    Show answerHide answer

    Pay on the spot, in cash.

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  9. What does iemand in die steek laat mean?
    Show answerHide answer

    To let someone down when they need you.

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

  10. What does ’n storm in ’n glas water mean?
    Show answerHide answer

    A big fuss about something unimportant.

    Did you get it right?

    Probeer weer! Check the rules above, cover the answer and have another go.

Klaar! Lekker gewerk.

You've checked every answer. Screenshot your score and flex in the group chat.

  • VocabularyGr 8–12

    Spreekwoorde (proverbs)

    Learn 50 Afrikaans spreekwoorde (proverbs) with English meanings, example sentences and 10 practice questions with answers. For Grades 8–12 Afrikaans FAL.

  • WritingGr 11–12

    Opstel (essay) tips

  • ExamsGr 8–12

    Exam tips

    Afrikaans exam tips for Grades 8–12 FAL: how to prepare, manage your time, answer each section and avoid the mistakes that cost easy marks.

Notes for your grade:Grade 8, Grade 9, Grade 10, Grade 11, Grade 12